Met vier columns per jaar loop je wel eens achter de actualiteit aan. In november heb ik twee concepten geschreven over outsourcen en offshoren en toen ging het enerzijds ineens los met het Rapport Wennink en anderzijds over de effecten van de eenzijdige afhankelijkheid van toeleveranciers van dat ene obscure bedrijf uit Veldhoven.
Op dit moment heeft een groot aantal bedrijven het moeilijk. En dat is dubbel. Je kunt betogen dat dat positief is, creatieve destructie kan ervoor zorgen dat logge mastodonten ruimte maken voor nieuwe frisse bedrijven. Aan de andere kant is Rapport Wennink er ook, over het belang van deze bedrijven voor de concurrentiepositie van Nederland.
Zelf doen, zelf doen maar ergens anders of uitbesteden zijn fundamentele keuzes die je niet zomaar ongedaan maakt. Philips had vroeger tot in de diepste haarvaten de overtuiging om alles zelf te doen. Dat is voor Philips niet goed afgelopen, maar voor de wereld wel.
TSMC is met kennis van Philips opgezet en het gaat best aardig voor ze. ASML heeft wortels in Philips en TNO. NXP is het voormalige Philips Halfgeleiders en Nexperia is een afsplitsing daarvan. En verkocht aan de Chinezen, iets wat we inmiddels wel betreuren. Met een beleid van zelf doen, heeft Philips een onuitwisbare indruk achtergelaten. Inspiratie genoeg voor beleid in deze tijd.
Het is het overwegen waard om onderdelen te maken op de plek op de wereld waar die nodig zijn. Dichtbij produceren heeft voordelen. Ver weg produceren heeft zijn voordelen, vooral wat kosten betreft, maar ook risico’s. Wat wel duidelijk werd toen er eens een boot in een kanaal strandde. Toen was er paniek. En er was eens een pandemie. Toen was er ook paniek. Over het algemeen is het lesje van ver weg wel geleerd.
Maar wat zien we nu eigenlijk? Bedrijven en clusters uit Nederland ontwikkelen grootschalig productiecapaciteit in Maleisië. Tegelijkertijd hebben diezelfde bedrijven het moeilijk in Nederland. ASML heeft weinig orders uitstaan en laat net genoeg positiviteit los om de investeerders niet en masse af te laten haken. Maar er is kennelijk wel vraag van ASML in Azië, anders wordt die capaciteit niet ontwikkeld.
Dat Azië goedkoper is? Prima, trek daar de nadelen en risico’s vanaf en ga zelf als leverancier werken aan methodes om interessant voor je klant te blijven. Dat vergt ondernemerschap en creativiteit. Blijf je doen wat je doet, dan word je voorbijgelopen.
We hebben alle kennis en kunde om beter en goedkoper te zijn dan anderen. Dat vergt investeringen en doe die liever hier dan elders. De klant, clusters en leveranciers moeten zich samen inspannen om degelijke leverketens te bouwen. Ik hoop alleen dat die klant de productiecapaciteit hier niet willens en wetens de nek om draait.