Deel twee in deze zomerserie over mijn ideologische achtergrond. Ik wilde daar Good to Great van Jim Collins voor nemen.
De schrijver is de prestatie van honderden bedrijven gaan vergelijken en is gaan zoeken naar bedrijven die een buitengewone prestatie lieten zien. Uiteindelijk bleven er elf over, waarin hij op zoek ging naar gemene delers.
Een van de lessen is me het meest bijgebleven: krijg de juiste mensen op de bus en bepaal dan waar je heen gaat.
Dat klinkt misschien als een tegeltjeswijsheid, maar er zit iets belangrijks achter. De mensen die met hart en ziel aan het bedrijf verbonden zijn, zien de noodzaak tot verandering zelf ook, dus wat is er beter dan ze erbij te betrekken?
En daarin zit een belangrijke les aan alle directeuren en uitvoerenden: die mensen die jij in die bus hebt gekregen zijn het geweten van jouw bedrijf. Als zij iets anders willen dan is het beste wat je kunt doen, accepteren dat het anders gaat dan jij in gedachten had. Jouw doel is de juiste mensen aan boord krijgen, de richting komt dan wel.
Een mooi voorbeeld is Kimberly-Clark. Een bedrijf dat al honderd jaar papier maakte. Darwin Smith werd CEO en kwam tot de conclusie dat die papierfabrieken het bedrijf niet naar grootheid zouden brengen. Met de juiste mensen op de bus bleek dat ze eigenlijk een andere kant op wilden. De papierfabrieken werden verkocht en het geld en de aandacht gingen vervolgens naar consumentenproducten zoals Kleenex. Twintig jaar presteerde het aandeel vervolgens viermaal beter dan de gemiddelde markt.
Natuurlijk kun je nu allerlei theorie erbij halen over wat nou die juiste mensen zijn en van welke makelij die bus moet zijn. Maar voor mij komt het erop neer dat het hart van het bedrijf niet aan de top zit. Top down, bottom up, het hart is bepalend.
Jaren geleden ben ik bij een traject betrokken geweest waar de technische ondersteuning en de eerstelijns leidinggevenden bij betrokken waren. We zouden de vrije hand krijgen. Ik stelde de vraag: Stel nou dat wij tot de conclusie komen dat we tomaten moeten gaan kweken in onze cleanrooms en moeten stoppen met de high-tech? Het antwoord was: Dan gaan we dat niet doen. En daarmee was het lot van dit traject, nog voordat het begonnen was, eigenlijk al bezegeld.
Het laat goed zien wat er mis kan gaan met dit soort trajecten. Je kunt mensen vragen om mee te denken, ze vertellen dat ze alle ruimte krijgen en vervolgens ook nog eens zeggen dat hun kennis en ervaring bepalend zijn voor de richting. Maar als je vooraf al hebt bepaald welke uitkomst acceptabel is, geef je ze die ruimte natuurlijk helemaal niet. Dan zoek je geen mensen die het bedrijf een andere kant op kunnen sturen, maar mensen die jouw eigen richting van argumenten voorzien.
En dat is precies waarom ik die gedachte van Collins zo interessant vind. Als je de juiste mensen op de bus zet, moet je ze ook serieus nemen wanneer zij vinden dat de bus een andere kant op moet dan jij aanvankelijk voor ogen had.